Bóng đá là môn thể thao được yêu thích trên toàn thế giới, nhưng để theo dõi và thưởng thức trận đấu một cách trọn vẹn, người hâm mộ cần phải hiểu rõ các luật cơ bản điều chỉnh môn thể thao này. Dưới đây là cái nhìn tổng quan về các quy định cốt lõi trong bóng đá, giúp bạn nắm bắt được những yếu tố quyết định trong từng tình huống trận đấu.
Luật bóng đá và quyền lực của IFAB
Bộ luật chính thức chi phối mọi trận đấu bóng đá trên toàn cầu được gọi là “Laws of the Game” (Luật thi đấu bóng đá). Đây là bộ luật duy nhất được công nhận toàn cầu, giúp môn thể thao này giữ được sự thống nhất và công bằng trên khắp thế giới, từ Việt Nam đến Anh hay Brazil.
Tuy nhiên, một hiểu lầm phổ biến là cho rằng FIFA, tổ chức quyền lực nhất trong bóng đá, là cơ quan ban hành bộ luật này. Thực tế, cơ quan có trách nhiệm chính trong việc ban hành và thay đổi luật bóng đá là Hội đồng Hiệp hội Bóng đá Quốc tế (IFAB), được thành lập từ năm 1886.
IFAB bao gồm các đại diện từ Anh, Scotland, xứ Wales, Bắc Ireland và FIFA, trong đó, FIFA giữ bốn phiếu bầu, nhưng không thể thay đổi luật nếu không có sự đồng thuận của ít nhất 75% các thành viên. Điều này giúp đảm bảo rằng mọi quyết định thay đổi đều mang tính công bằng và hợp lý.
Bộ “Laws of the Game” bao gồm 17 điều luật cơ bản, từ sân thi đấu cho đến các tình huống cụ thể trong trận đấu. Mỗi luật đều có mục đích đảm bảo trận đấu diễn ra công bằng và theo quy chuẩn. Dưới đây là tóm tắt các điều luật quan trọng:
Luật 1: Sân thi đấu – Quy định kích thước sân, các đường kẻ và khu vực cụ thể như vòng cấm.
Luật 2: Quả bóng – Tiêu chuẩn về kích thước, trọng lượng và áp suất của quả bóng.
Luật 3: Số lượng cầu thủ – Mỗi đội được phép có tối đa 11 cầu thủ, bao gồm thủ môn và các cầu thủ thay thế.
Luật 4: Trang bị của cầu thủ – Quy định về đồng phục, giày dép và các vật dụng mà cầu thủ được phép hoặc không được phép mang vào sân.
Luật 5: Trọng tài – Quyền hạn và trách nhiệm của trọng tài trong việc điều hành trận đấu.
Luật 6: Các trợ lý trọng tài – Vai trò của các trợ lý trọng tài, bao gồm trọng tài biên và trọng tài VAR.
Luật 7: Thời gian trận đấu – Quy định về thời gian thi đấu, bao gồm 2 hiệp 45 phút và thời gian nghỉ giữa hiệp.
Luật 8: Bắt đầu và bắt đầu lại trận đấu – Cách giao bóng và quy định các tình huống bắt đầu lại trận đấu.
Luật 9: Bóng trong cuộc và ngoài cuộc – Định nghĩa khi nào bóng còn trong sân và khi nào bóng ra ngoài.
Luật 10: Xác định kết quả trận đấu – Cách tính kết quả và xác định đội thắng (kể cả trong trường hợp phải đá luân lưu hoặc hiệp phụ).
Luật 11: Việt vị – Quy định về khi nào một cầu thủ bị phạt việt vị.
Luật 12: Lỗi và hành vi sai trái – Các tình huống phạm lỗi và các mức phạt liên quan, bao gồm thẻ vàng và thẻ đỏ.
Luật 13: Quả phạt – Quy định về các loại phạt trực tiếp và gián tiếp.
Luật 14: Quả phạt đền – Quy định về cách thực hiện quả phạt đền.
Luật 15: Ném biên – Quy định về cách thực hiện một quả ném biên hợp lệ.
Luật 16: Quả phát bóng – Cách thực hiện quả phát bóng lên từ cầu môn.
Luật 17: Quả phạt góc – Quy định về tình huống và cách thực hiện quả phạt góc.
Sự thay đổi quan trọng trong luật bóng đá
Luật bóng đá không phải là bất biến và được IFAB thay đổi định kỳ để phù hợp với sự phát triển của môn thể thao này. Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là việc sửa đổi Luật 12 vào năm 1992, cấm thủ môn dùng tay bắt bóng từ đường chuyền về có chủ đích từ đồng đội. Trước đó, nhiều đội bóng đã lợi dụng quy định này để câu giờ, điều này đã khiến các trận đấu trở nên chậm chạp và nhàm chán, đặc biệt là ở World Cup 1990.
Sau khi IFAB quyết định sửa đổi luật, các thủ môn không còn được bắt bóng từ đường chuyền về, điều này buộc các thủ môn phải cải thiện khả năng chơi chân, một bước ngoặt giúp hình thành nên vai trò của “thủ môn quét” (Sweeper-keeper) hiện đại mà chúng ta thấy ngày nay.
FIFA và IFAB: Ai có quyền thay đổi luật? IFAB là cơ quan duy nhất có quyền thay đổi luật bóng đá, trong khi FIFA là một thành viên quan trọng nhưng không thể thay đổi luật mà không có sự đồng thuận của ít nhất 75% các thành viên trong IFAB.
Luật bóng đá có thay đổi hàng năm không? Có. IFAB tổ chức một cuộc họp thường niên để thảo luận và bỏ phiếu cho các đề xuất thay đổi luật. Các thay đổi được thông qua sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 của năm đó.
Luật bóng đá của Việt Nam có khác gì không? Việt Nam hoàn toàn tuân thủ bộ luật “Laws of the Game” do IFAB ban hành. Tuy nhiên, các giải đấu phong trào như bóng đá 7 người hay 5 người có thể có những điều chỉnh nhỏ để phù hợp với quy mô và tính chất của giải đấu.
Các luật bóng đá cơ bản không chỉ giúp trận đấu diễn ra công bằng mà còn phản ánh triết lý và sự phát triển của môn thể thao này. Hiểu rõ và nắm vững các quy định sẽ giúp người hâm mộ thưởng thức trận đấu một cách trọn vẹn hơn, đồng thời hiểu rõ hơn về những quyết định của trọng tài và tình huống xảy ra trên sân. Bóng đá không chỉ là một môn thể thao, mà là một nghệ thuật trong sự tuân thủ kỷ luật và chiến thuật tinh tế mà các luật lệ cung cấp.
Bóng đá, với 17 điều luật cơ bản, luôn vận hành theo một nền tảng quy tắc rõ ràng, nhằm bảo vệ tính công bằng và tạo ra những trận đấu hấp dẫn. Việc hiểu biết về những luật cơ bản này không chỉ giúp bạn hiểu rõ hơn về môn thể thao yêu thích mà còn giúp bạn thưởng thức các trận đấu một cách sâu sắc và trọn vẹn.
Nguồn tin: Bongdalu
