Trong phòng thay đồ sau mỗi trận cầu đỉnh cao, hình ảnh quen thuộc mà người hâm mộ thường thấy qua ống kính hậu trường là các cầu thủ ngồi im lặng trong những chiếc chậu hoặc bồn đầy đá lạnh. Với nhiều người, cảnh tượng này vừa gây tò mò vừa mang lại cảm giác “hành xác”. Nhưng trong giới bóng đá chuyên nghiệp, đó là một liệu pháp phục hồi quen thuộc – nơi mà khoa học và sự khắc nghiệt của thể thao hòa làm một.
Vậy vì sao những ngôi sao hàng đầu thế giới, từ Cristiano Ronaldo cho đến các tuyển thủ quốc gia, lại tình nguyện “dìm mình” trong thứ nước lạnh buốt đến tận xương? Và đâu là lợi ích, đâu là tranh cãi xoay quanh phương pháp tưởng chừng đơn giản nhưng lại ẩn chứa nhiều ý nghĩa này?
Căng cơ, mỏi nhừ và bài toán phục hồi trong 90 phút khốc liệt
Để hiểu rõ lý do, cần bắt đầu từ chính đặc thù của bóng đá. Một trận đấu 90 phút, nhất là ở cường độ cao như Champions League hay World Cup, có thể khiến cơ bắp cầu thủ rơi vào trạng thái căng cứng, viêm và tổn thương vi mô. Đây là cái giá phải trả cho những pha bứt tốc, va chạm, tranh chấp tay đôi liên tục.
Nếu không có biện pháp can thiệp, quá trình hồi phục sẽ kéo dài nhiều ngày, đồng nghĩa với việc cầu thủ có nguy cơ bỏ lỡ buổi tập tiếp theo hoặc trận đấu kế cận. Với lịch thi đấu dày đặc của bóng đá hiện đại – nơi một đội có thể ra sân 3 lần trong một tuần – thì khâu phục hồi nhanh chóng chính là “vũ khí” sống còn.
Khi bị bầm tím, hầu hết chúng ta đều theo phản xạ tìm ngay một viên đá để chườm. Nguyên lý này cũng chính là cơ sở cho việc ngâm nước đá. Lạnh làm co mạch máu, giảm lưu lượng máu đến vùng tổn thương, nhờ đó hạn chế sưng viêm và giảm đau.
Năm 2013, BBC từng dẫn một nghiên cứu thú vị: nhóm tình nguyện viên sau khi chạy đường dài được yêu cầu ngâm một chân trong nước đá, chân còn lại không. Kết quả cho thấy, bên được ngâm đá giảm rõ rệt tình trạng sưng và đau nhức. Điều đó củng cố thêm cho niềm tin rằng liệu pháp lạnh có tác động tích cực.
Với cầu thủ, việc ngâm toàn thân trong bồn nước lạnh tạo ra hiệu ứng tương tự nhưng ở quy mô lớn hơn: làm dịu căng cơ trên diện rộng, hạ thân nhiệt nhanh, đồng thời kích hoạt tuần hoàn máu hiệu quả khi cơ thể trở lại trạng thái bình thường.
Không chỉ dừng lại ở phòng thay đồ CLB, nhiều ngôi sao đã biến thói quen này thành một phần của đời sống cá nhân. Cristiano Ronaldo là ví dụ điển hình. Từ năm 2013, CR7 đã cho lắp đặt hệ thống bồn lạnh tại nhà riêng để có thể chủ động ngâm mình sau các buổi tập hoặc trận đấu.
Đối với Ronaldo, người đã duy trì phong độ đỉnh cao suốt hơn hai thập kỷ, việc chăm chút cho từng chi tiết nhỏ trong khâu hồi phục là chìa khóa để kéo dài sự nghiệp. Thói quen “tắm đá” của CR7 nhanh chóng lan truyền, trở thành hình mẫu cho nhiều cầu thủ trẻ noi theo.
Các nghiên cứu y học thể thao chỉ ra ít nhất ba lợi ích chính của việc ngâm nước đá gồm:
- Giảm đau và sưng tấy: Nhiệt độ thấp làm co mạch, hạn chế viêm, giảm tín hiệu đau truyền qua dây thần kinh.
- Đẩy nhanh hồi phục: Sau khi rời bồn đá, cơ thể có phản ứng “bù nhiệt”, máu tươi dồn đến các cơ, mang theo oxy và dinh dưỡng, đồng thời cuốn trôi các chất thải chuyển hóa.
- Ổn định hệ tim mạch và thần kinh: Nước lạnh giúp hạ nhịp tim, giảm mệt mỏi, đồng thời kích thích tinh thần tỉnh táo, tạo cảm giác “refresh” cho cầu thủ.
Nhiều HLV và chuyên gia trị liệu thể thao tin rằng đây chính là bí quyết để cầu thủ có thể ra sân liên tục mà không suy giảm phong độ.
Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng tình. Một số nghiên cứu gần đây cảnh báo rằng việc lạm dụng ngâm nước đá có thể cản trở quá trình phát triển cơ bắp, đặc biệt với những người tập luyện sức mạnh. Lý do phản ứng viêm ở mức vừa phải lại có lợi cho việc tái tạo và phát triển cơ. Làm tắt quá trình này quá thường xuyên sẽ khiến cơ bắp khó đạt mức tăng trưởng tối đa.
Ngoài ra, cơ địa mỗi người khác nhau. Một số cầu thủ có thể bị sốc lạnh, chóng mặt hoặc tê liệt tạm thời. Vì vậy, chuyên gia khuyến cáo cần có sự hướng dẫn, làm quen từ từ và chỉ nên áp dụng sau khi kết thúc buổi tập hoặc trận đấu – tuyệt đối không thực hiện trước khi thi đấu.
Hướng dẫn cơ bản cho “người thường”
Không chỉ cầu thủ chuyên nghiệp, giới phong trào hoặc những người tập luyện thể thao cũng có thể áp dụng. Nhưng thay vì “nhảy” ngay vào chậu đầy đá, có thể bắt đầu bằng những cách đơn giản như sau:
- Chườm đá lên vùng đau trong 10–15 phút, lặp lại nhiều lần trong ngày.
- Ngâm nửa thân dưới trong nước 10–15°C, khoảng 10–12 phút.
- Sau đó, làm ấm cơ thể bằng tắm nước nóng hoặc uống đồ ấm để tránh bị co cứng cơ.
Một số HLV còn khuyến nghị phương pháp nóng – lạnh xen kẽ (contrast bath): 1 phút nước lạnh, 2 phút nước nóng, lặp lại 3 vòng. Đây được coi là “phiên bản đời thường” của liệu pháp phục hồi mà các CLB lớn áp dụng cho cầu thủ.
Điều thú vị là việc ngâm mình trong nước lạnh không phải sáng kiến riêng của bóng đá. Ở Nga, Phần Lan hay Thụy Điển, người dân có truyền thống nhảy xuống hồ băng sau khi tắm hơi, như một cách rèn luyện ý chí và tăng cường sức khỏe. Ở Nam Mỹ, nhiều cầu thủ cũng xem việc ngâm lạnh như một nghi thức tập thể sau trận đấu.
Điều đó cho thấy liệu pháp lạnh không chỉ mang tính khoa học mà còn chứa đựng yếu tố văn hóa, tâm lý – giúp cầu thủ cảm thấy mình vừa trải qua một “nghi lễ” tái sinh trước khi bước vào thử thách tiếp theo.
Nhìn từ góc độ bình luận, việc cầu thủ ngâm mình trong chậu nước đá không đơn thuần là hành động phục hồi thể lực. Nó phản ánh cách bóng đá hiện đại vận hành – nơi từng chi tiết, từ chiến thuật trên sân đến phương pháp hồi phục hậu trận, đều được tối ưu để phục vụ mục tiêu chiến thắng.
Trong khi các CĐV thường chỉ nhớ đến những bàn thắng hay pha cứu thua ngoạn mục, thì ở phía sau cánh gà, những bồn nước đá lạnh buốt chính là “chiến hào thầm lặng” giữ cho đôi chân cầu thủ tiếp tục cháy hết mình.
Và có lẽ, chính trong khoảnh khắc rùng mình vì giá lạnh ấy, cầu thủ mới cảm nhận rõ rệt nhất sự đánh đổi cho hào quang sân cỏ: nỗi đau, sự kiên nhẫn và cả khát khao không ngừng được tái sinh.
Nguồn tin: Bongdalu
