Gianluca Vialli, một trong những tiền đạo vĩ đại nhất của bóng đá Ý, nổi tiếng với mái đầu trọc trước khi trào lưu các cầu thủ sau này cạo đầu.
Gianluca Vialli, sinh ngày 9 tháng 7 năm 1964 tại Cremona, Ý. Ông để lại dấu ấn tại Sampdoria, Juventus, Chelsea, và đội tuyển Ý, với các danh hiệu như UEFA Champions League 1996, 3 Serie A, Cup Winners’ Cup 1990, 1998, và á quân Euro 1988.
Hành trình sự nghiệp
Cremonese (1980–1984)
Sự nghiệp chuyên nghiệp của Vialli bắt đầu vào năm 1980 khi ông ký hợp đồng với CLB quê nhà Cremonese tại giải Serie C1 và giành quyền thăng hạng lên Serie B. Sau khi ghi 10 bàn cho CLB trong vai trò cầu thủ chạy cánh ở mùa giải Serie B 1983-1984, ông được chuyển đến Sampdoria.
Sampdoria (1984–1992)
Vialli chơi cho Sampdoria từ năm 1984 đến 1992. Đây cũng là giai đoạn thành công nhất trong lịch sử CLB. Tại đây, ông cùng với đồng đội và người bạn thân Roberto Mancini tạo thành một cặp tiền đạo cực kỳ ăn ý, được mệnh danh là “Cặp song sát ghi bàn” (trong tiếng Ý là I Gemelli del Gol).
Vialli cũng có mối quan hệ rất tốt với chủ tịch CLB Paolo Mantovani và HLV Vujadin Boskov. Ông đã xem cả hai như những người cha. Sampdoria giành Cúp quốc gia Ý đầu tiên trong lịch sử vào năm 1985 với bàn thắng của ông trong trận chung kết. Họ tiếp tục vô địch Cúp quốc gia vào các năm 1988 và 1989. Đặc biệt, ông đã lập kỷ lục với 13 bàn thắng trong giải đấu năm 1989.
Những thành công này dẫn đến hai lần lọt vào Chung kết Cúp C2 châu Âu. Họ thua trận chung kết năm 1989 nhưng đã vô địch vào năm 1990, với cả hai bàn thắng của Vialli trong chiến thắng trước Anderlecht, qua đó ông cũng trở thành Vua phá lưới của giải đấu.
Mặc dù để thua Milan ở Siêu cúp châu Âu năm 1990, CLB đã giành chức vô địch Serie A đầu tiên trong lịch sử ở mùa giải 1990-1991. Vialli là Vua phá lưới của giải với 19 bàn. Mùa giải sau đó, Sampdoria vô địch Siêu cúp Ý và lọt vào Chung kết Cúp C1 châu Âu, nhưng Vialli đã bỏ lỡ nhiều cơ hội và đội bóng “Dream Team” của Johan Cruyff đã giành chiến thắng 1-0. Đây cũng là trận đấu cuối cùng của ông với Sampdoria.
Juventus (1992–1996)
Ngay sau thất bại trong trận chung kết Cúp C1 năm 1992, Vialli chuyển đến Juventus với mức phí kỷ lục thế giới 12,5 triệu bảng. Hợp đồng đầu tiên của ông với Juventus do chính chủ tịch Mantovani của Sampdoria đàm phán, vì khi đó Vialli không có người đại diện.
Mặc dù phải vật lộn với chấn thương, Vialli đã giành Cúp UEFA ngay trong mùa giải đầu tiên với Juventus, chơi cùng các cầu thủ như Roberto Baggio, Pierluigi Casiraghi, Paolo Di Canio và Andreas Möller dưới sự dẫn dắt của HLV Giovanni Trapattoni. Trong trận Chung kết Cúp UEFA năm 1993 với Borussia Dortmund, ông đã kiến tạo bàn thắng quyết định cho Baggio trong trận lượt đi.
Sau khi HLV Marcello Lippi đến, Vialli đã trải qua một chế độ tập luyện thể lực và tăng cường cơ bắp gắt gao để giảm cân, lấy lại tốc độ, sự nhanh nhẹn, sức mạnh thể chất và sức bền. Ông tìm lại phong độ ghi bàn và nhờ vào khả năng lãnh đạo cùng những màn trình diễn quyết định, ông đã giúp Juventus vô địch Serie A (danh hiệu thứ hai trong sự nghiệp của mình) và Cúp quốc gia Ý vào năm 1995.
Vào tháng 1 năm 1996, với hợp đồng sẽ hết hạn vào mùa hè, Vialli quyết định rời Juventus vào cuối mùa giải. Ông kết thúc mùa giải cuối cùng với đội bóng bằng việc mang băng đội trưởng để giành chiến thắng Siêu cúp Ý (Vialli ghi bàn thắng duy nhất) và vô địch Champions League. Trong bốn mùa giải với CLB, ông đã có 102 lần ra sân và ghi 38 bàn.
Chelsea (1996–1999)
Vialli gia nhập Chelsea vào mùa hè năm 1996 dưới dạng chuyển nhượng tự do như một phần trong công cuộc tái thiết đội bóng của HLV Ruud Gullit, bất chấp những tin đồn mạnh mẽ về việc ông sẽ đến nhà vô địch Scotland Rangers. Vialli nhanh chóng thích nghi với cuộc sống ở London nhờ vốn tiếng Anh trôi chảy. Đội bóng đã vô địch FA Cup ngay trong mùa giải đầu tiên của Vialli.
Tuy nhiên, một mối bất hòa với Gullit khiến Vialli thường xuyên phải ngồi dự bị. Trong trận chung kết, ông chỉ được vào sân ở phút cuối và thi đấu vỏn vẹn 5 phút. Trong mùa giải 1997-1998, ông ghi bốn bàn trong một trận thắng Barnsley tại giải ngoại hạng và một hat-trick vào lưới đội bóng Na Uy Tromsø ở Cúp C2 châu Âu, nhưng vẫn không thể có được vị trí chính thức dưới thời Gullit.
Tuy nhiên, sau khi Gullit bị sa thải vào đầu năm 1998, Vialli đã đảm nhận vai trò cầu thủ kiêm HLV và ngay lập tức giúp đội bóng giành Cúp C2 và Cúp Liên đoàn Anh năm 1998. Mặc dù ông không tự đăng ký vào đội hình cho trận chung kết Cúp Liên đoàn, Vialli vẫn kết thúc mùa giải với tư cách là Vua phá lưới của Chelsea.
Vialli bắt đầu mùa giải đầu tiên với vai trò cầu thủ kiêm HLV toàn thời gian bằng chiến thắng 1-0 trước nhà vô địch Champions League Real Madrid tại Siêu cúp châu Âu. Vialli giã từ sự nghiệp cầu thủ vào cuối mùa giải 1998-1999 để tập trung hoàn toàn vào vai trò HLV của Chelsea.
Vialli có trận đấu chuyên nghiệp cuối cùng trong trận đấu cuối cùng của Chelsea tại Premier League 1998-1999, ghi bàn thắng quyết định vào lưới Derby County tại Stamford Bridge. Ông kết thúc sự nghiệp ở Chelsea với 83 lần ra sân và 40 bàn thắng.
Đội tuyển Ý (1985–1992)
Năm 1985, Vialli lần đầu ra mắt tuyển Ý trong một trận giao hữu gặp Ba Lan. Một năm sau, ông có tên trong danh sách dự World Cup 1986 tại Mexico, xuất hiện trong cả bốn trận đấu với cái đầu cạo trọc, chủ yếu đóng vai trò dự bị cho Bruno Conti. Bàn thắng đầu tiên của Vialli cho đội tuyển quốc gia đến trong trận vòng loại Euro 1988 gặp Malta. Dù Ý bị Liên Xô loại ở bán kết, Vialli vẫn được bầu vào đội hình tiêu biểu của UEFA.
World Cup 1990 trên sân nhà được kỳ vọng là cơ hội lớn để Vialli tỏa sáng. Tuy nhiên, ông bị thay thế bởi Roberto Baggio và Salvatore Schillaci – người hùng bất ngờ của giải đấu. Trong chiến dịch vòng loại Euro 1992, Vialli là tiền đạo chủ lực của tuyển Ý dưới thời HLV Azeglio Vicini, ghi bàn vào lưới Hungary và Síp. Tuy vậy, đội bóng lại không thể giành vé dự vòng chung kết khi xếp sau Liên Xô.
Trận đấu cuối cùng của Vialli cho tuyển quốc gia là vào tháng 12 năm 1992. Mâu thuẫn với HLV Arrigo Sacchi đã khép lại sự nghiệp quốc tế của ông sớm hơn dự kiến, bất chấp những thành công rực rỡ ở cấp CLB. Có lời đồn rằng nguyên nhân chính là một trò đùa tinh quái mà Vialli bày ra nhằm trêu chọc Sacchi. Tính chung, Vialli có 59 lần khoác áo Azzurri, ghi được 16 bàn thắng.
Phong cách thi đấu
Đa năng
Vialli được coi là một trong những tiền đạo xuất sắc và ổn định nhất thế hệ của mình. Ông là mẫu trung phong toàn diện, năng động và giàu khát khao, có thể chơi ở nhiều vị trí trên hàng công – từ cánh, hộ công cho đến vai trò trung phong cắm, vốn là vị trí sở trường. Vialli nổi bật bởi khả năng di chuyển thông minh, đánh hơi cơ hội trong vòng cấm và bản năng ghi bàn sắc bén.
Khả năng dứt điểm
Vialli sở hữu khả năng dứt điểm mạnh mẽ, chính xác bằng cả hai chân lẫn bằng đầu, có thể ghi bàn từ trong lẫn ngoài vòng cấm. Ngoài ghi bàn, ông còn giỏi tạo cơ hội cho đồng đội nhờ nhãn quan chiến thuật, khả năng chuyền bóng và phân phối lối chơi. Kỹ thuật cá nhân, khả năng rê dắt và kiểm soát bóng dưới áp lực cũng giúp ông chơi hiệu quả trong những vai trò lùi sâu.
Sức mạnh
Vialli nổi tiếng nhanh nhẹn, bền bỉ và đầy năng lượng, luôn sẵn sàng pressing để giành lại bóng. Ông được xem là mẫu tiền đạo thế hệ mới của bóng đá Ý, kết hợp nhuần nhuyễn kỹ thuật, thể lực và sức mạnh. Nhờ thể chất vượt trội và sự dẻo dai, ông cũng cực kỳ nguy hiểm trong các pha không chiến. HLV Marcello Lippi và chủ tịch Juventus Gianni Agnelli từng ca ngợi ông, ví von với huyền thoại Gigi Riva.
Tinh thần cống hiến
Ngoài kỹ năng chuyên môn, Vialli còn nổi bật bởi tinh thần cống hiến, khả năng lãnh đạo, bản lĩnh thép và sức hút lôi cuốn trên sân cỏ. Nhà báo Marino Bortoletti (Treccani) từng mô tả ông là “tiền đạo hiện đại, vừa mạnh mẽ vừa hào hoa”, đồng thời là “cầu thủ tiêu biểu nhất thế hệ của mình”, sánh ngang cùng Roberto Baggio và Franco Baresi.
Di sản
Gianluca Vialli ghi 159 bàn và kiến tạo 64 lần trong 446 trận CLB, ghi 16 bàn trong 59 trận cho đội tuyển Ý. Ông giành 3 Serie A, UEFA Champions League 1996, 2 Cup Winners’ Cup, và được La Gazzetta dello Sport gọi là “huyền thoại của Sampdoria và Juventus”. Ông để lại dấu ấn lớn tại Chelsea với vai trò cầu thủ kiêm HLV.
Trong thời gian làm HLV Chelsea (1998-2000), Vialli giành Cup Winners’ Cup 1998, League Cup 1998, UEFA Super Cup 1998, và FA Cup 2000. Ông dẫn dắt Watford (2001-02) nhưng không thành công. Sau khi rời Watford, ông làm bình luận viên cho Sky Italia. Ông qua đời ngày 6 tháng 1 năm 2023 vì ung thư tuyến tụy, được The Telegraph tri ân là “huyền thoại của bóng đá. Sau khi qua đời năm 2023, ông được cả Ý và Anh tri ân như một biểu tượng bóng đá
Nguồn: Bongdalu
